Πέμπτη 17 Απριλίου 2014

Κορνήλιος Καστοριάδης - Η χριστιανική ηθική

image

Η φιλία και το έλεος
Οι αρχαιοελληνικές έννοιες και η διαστρέβλωσή τους από την χριστιανική ηθική
Θα έβλεπα δύο πολύ σημαντικά στοιχεία, που χαρακτηρίζουν τις διαπροσωπικές σχέσεις στην Ελλάδα και εκφράζονται με τις λέξεις φιλία και έλεος. Ας αρχίσουμε από την πρώτη. Ο Αριστοτέλης, ο οποίος είναι παραδόξως ο κατ’ εξοχήν φιλόσοφος της κλασικής πόλης, θα τη συζητήσει δια μακρών. Έχουμε συνηθίσει, μετά από τους Ρωμαίους, να μεταφράζουμε αυτή τη λέξη ως «amitié» («φιλική σχέση»), καθόλου δόκιμη απόδοση. Η φιλία προέρχεται από το ρήμα φιλώ, που σημαίνει αγαπώ. Όχι αγαπώ ερωτικά, αν και αυτό το νόημα είναι επίσης δυνατό.Η φιλία είναι το γένος, που σαν επιμέρους είδη του έχει τις διάφορες μορφές συναισθημάτων, που μπορούν να συνδέσουν τα άτομα. Και στην ελληνική πόλη, η φιλία έχει πολύ σημαντικές θεσμικές πτυχές. Βεβαίως, πρόκειται κυρίως για τη φιλική σχέση μεταξύ ανδρών, συχνά βάσει άτυπων πολιτικών συνδέσμων που ονομάζονται εταιρείαι, ενώ ο Πλάτων, όπως και ο Αριστοτέλης, θα πουν δικαίως, ότι η φιλία είναι κατ’ εξοχήν ο τύπος σχέσης, που μπορεί να ευδοκιμήσει και να αναπτυχθεί σε μια ελεύθερη κοινότητα και ότι μια τέτοια κοινότητα την προϋποθέτει.
Κατά κανόνα, η τυραννία δεν μπορεί να ανεχθεί τη φιλίαν (Πλάτων, «Πολιτεία», Ι, 576a, Αριστοτέλης, «Ηθικά Νικομάχεια», Θ, 1161a 30-35, 1161b 1-10). O τύραννος έχει κάθε συμφέρον να εμποδίσει την, ανεξάρτητα από αυτό τον ίδιο, δημιουργία ισχυρών δεσμών μεταξύ των ανθρώπων, που θα μπορούσαν να ευνοήσουν τον αγώνα εναντίον της εξουσίας του και, εν πάση περιπτώσει, τη σύσταση μέσα στην κοινωνία ενός κέντρου αναφοράς που διαφεύγει του ελέγχου του. Μπορούμε να δούμε το πράγμα από μια μακιαβέλεια σκοπιά -δεν λέω μακιαβελική-, θέτοντας το ερώτημα του πώς πρέπει να ενεργήσει ο τύραννος για να κυβερνήσει. Απάντηση: πρέπει να καταστρέψει τις φιλικές σχέσεις. Ας μεταθέσουμε το ερώτημα στην εποχή μας: τι χρειάζεται ένα ολοκληρωτικό καθεστώς για να εξασφαλίσει τη θέση του; Να διαρρήξει με κάθε τρόπο όλες τις ανεξάρτητες από αυτό σχέσεις μέσα στην κοινωνία, να καταφέρει να κονιορτοποιήσει το λαό και να καταστήσει μοναδικό κέντρο αναφοράς και ενοποίησης τους την ίδια την εξουσία.
Δεν είναι εξ’ άλλου τυχαίο το γεγονός ότι, πολύ συχνά, οι αφηγήσεις των τυραννοκτόνων φέρνουν στο προσκήνιο φίλους, όπως στο περίφημο παράδειγμα του Αρμόδιου και του Αριστογείτονος στην Αθήνα, οι οποίοι σκότωσαν τον Ίππαρχο, γιο του τυράννου Πεισίστρατου. Θα βρούμε και άλλους στη νότια Ιταλία… Επομένως, η πρώτη διαπροσωπική σχέση, που μετρά στην πολιτική ζωή της κοινότητας είναι η φιλία, θα επανέλθω.
Το δεύτερο στοιχείο, για να χρησιμοποιήσουμε τον όρο του Αριστοτέλη στον ορισμό της τραγωδίας, είναι ο έλεος -θα μπορούσαμε να πούμε επίσης η συμπάθεια-, δεν πρόκειται για οίκτο ή για κάπως δακρύβρεχτη συμπόνια, αλλά για το γεγονός ότι ο ένας μπαίνει στη θέση του άλλου και συμπάσχει, δηλαδή μεταφορικά, υφίσταται αυτό που κάνει τον άλλο να πάσχει, δεν μένει απαθής απέναντι στη δυστυχία του. Βρίσκουμε έτσι σε ένα λόγο του Δημοσθένη («Κατά Τιμοκράτους», 171,1) το απόσπασμα, όπου λέει, ότι κατά γενική ομολογία, πρέπει τους ασθενείς ελεείν, να επιδεικνύεται έλεος απέναντι στους αδύναμους, να λαμβάνεται υπόψη αυτό που τους συμβαίνει…
Η ιδέα, φυσικά, βρίσκεται ήδη στην Ιλιάδα. Σας θυμίζω τη σκηνή, στο τέλος του έπους, μεταξύ Αχιλλέως και Πριάμου. Βρίσκουμε εκεί όλο τον έλεον του κόσμου, ο καθένας μπαίνει στη θέση του άλλου, και μάλιστα με διάφορους τρόπους. Μπορούμε λοιπόν να συγκρατήσουμε από τη μια τη φιλίαν, και από την άλλη τον έλεον, ως τυπικά συναισθήματα, που αφορούν στις σχέσεις μεταξύ ατόμων. Το επαναλαμβάνω, έχουμε να κάνουμε εδώ, φυσικά, με μια άτυπη θέσμιση, κάτι σαν έθιμο, αλλά με την ισχυρή έννοια του όρου, δηλαδή αυτού, που κατά τα ειωθότα εφαρμόζεται στην πόλη.
Εδώ είναι αναγκαία μια παρέκβαση. Όταν μιλάμε για συναισθήματα, βρισκόμαστε αντιμέτωποι με ένα θεμελιώδες γεγονός, που αποτελεί επίσης κοινοτυπία – και τις κοινοτυπίες δεν τις πολυσκεφτόμαστε∙ τα συναισθήματα δεν λειτουργούν κατά παραγγελία. Μπορούμε, μέχρι ενός σημείου, να κατευθύνουμε την εξωτερική μας συμπεριφορά και να κυριαρχήσουμε στα συναισθήματα μας. Δεν είναι όμως δυνατό να τα αλλάξουμε επιβάλλοντας τη θέληση μας ή από απλό ηθικό καθήκον. Το περισσότερο που μπορούμε να κάνουμε είναι να τα διαμορφώσουμε κατά τη διάρκεια της ζωής μας, όπως λέει ο Αριστοτέλης στην αρχή του δεύτερου βιβλίου των «Ηθικών Νικομαχείων»: «Ουτ’ άρα φύσει ούτε παρά φύσιν εγγίνονται αι αρεταί, αλλά πεφυκόσι μεν ημίν δέξασβαι αυτάς, τελειουμένοις δε δια του εθους». [Oι αρετές δεν υπάρχουν μέσα μας εκ φύσεως - ούτε όμως και είναι αντίθετη προς τη φύση μας η γένεσή τους μέσα μας; η φύση μας έκανε επιδεκτικούς στις αρετές, τέλειοι όμως σ’ αυτές γινόμαστε με τη διαδικασία του έθους (1103a 25).]
Και ιδού ένα πολύ ωραίο ανέκδοτο: κάποιοι φίλοι του Σωκράτη γνώρισαν ένα διάσημο φυσιογνωμιστή, του έδειξαν από μακριά τον Σωκράτη και του ζήτησαν να περιγράφει το χαρακτήρα του. Εκείνος, αφού τον κοίταξε καλά, απάντησε, ότι είναι ευέξαπτος και ανίκανος για αυτοέλεγχο, φιλήδονος, ψεύτης κ.λπ.. Κατάπληξη και γέλια των φίλων, που τα μετέφεραν όλα στον Σωκράτη. Έτσι ακριβώς ήμουν, τους απαντά· έκτοτε άλλαξα τον εαυτό μου, τα ελαττώματα όμως αυτά παρέμειναν χαραγμένα στο πρόσωπο μου (Κικέρων, Τusculanes, IV, 37).
Δεν πρέπει να ξεχάσουμε, ότι στην ελληνική αντίληψη -και ο Αριστοτέλης το αναφέρει ρητά-φιλία μόνο μεταξύ ίσων μπορεί να υπάρχει. Αυτό είναι εξάλλου που την ανάγει στο κατεξοχήν δημοκρατικό συναίσθημα, θα ήταν γελοίο, λέει, να φανταστούμε ότι δεσμοί φιλίας μπορούν να συνδέσουν ένα θνητό με τον Δία. Από την άλλη, το συναίσθημα αυτό απευθύνεται σε ό,τι αξιολογούμε θετικά στον άλλο. Αυτό μπορεί να φαίνεται αυτονόητο, αλλά μην ξεχνάτε ότι η χριστιανική θέση είναι εντελώς διαφορετική – θα επανέλθω επ’ αυτού. Βλέπετε λοιπόν, ότι η φιλία εξαρτάται, κατά μία έννοια, από την πολιτική θέσμιση της πόλης, δεδομένου ότι η ίδια η πόλη θέτει τα άτομα ως ίσα, δημιουργώντας ως εκ τούτου τις συνθήκες για αυτό τον τύπο δεσμών. Και ταυτόχρονα η πόλη βεβαίως δίνει σε καθένα από τα μέλη της τη δυνατότητα να εξυψωθεί ώστε να γίνει άξιο φιλίας.
Στην ελληνική αντίληψη φιλία μόνο μεταξύ ίσων μπορεί να υπάρχει.
Υποθέστε τώρα, ότι η θεμελιώδης ηθική προτροπή σε μια κοινότητα είναι η αγάπη, όχι η ανοχή ή η λύπηση, αλλά η αγάπη των πάντων ανεξάρτητα από το τι είναι ο καθένας, επιπλέον δε, ότι πρέπει η αγάπη αυτή να επιδεικνύεται ακόμη περισσότερο, όταν το άτομο δεν αξίζει ηθικά. Σε αυτό ακριβώς έγκειται, όπως ξέρουμε, το περιεχόμενο της χριστιανικής προτροπής σε ό,τι αφορά τις ατομικές σχέσεις. Ο πραγματικός χριστιανικός ήρωας είναι αυτός, που μπορεί να φιλήσει τις πληγές των λεπρών ή ο Χριστός της παραβολής του Dostoevsky, ο οποίος φιλά στο στόμα τον Μέγα Ιεροεξεταστή, που μόλις του εξήγησε τις ορθολογικές φρικαλεότητες, που γνωρίζετε.
Φυσικά, δεν υπάρχει τίποτα παρόμοιο στον ελληνικό κόσμο. Η φιλία απευθύνεται στον άλλο στο βαθμό που ενσαρκώνει μια αξία, στο μέτρο που είναι καλός καγαθός, δηλαδή ένα ον «καλό και ωραίο». Όσο για τον έλεον, απευθύνεται σε όλο τον κόσμο, αλλά δεν πρόκειται για αγάπη. Είναι το γεγονός, ότι ο άλλος λαμβάνεται υπ’ όψη, η δυστυχία του μετρά και υπαγορεύει την ανάλογη δράση. Μπορεί να δείξει κανείς έλεον σε ένα λεπρό και να τον βοηθήσει χωρίς να τον αγαπά ούτε να αισθάνεται υποχρεωμένος να φιλήσει τις πληγές του.
Είναι αλήθεια, ότι βρίσκουμε στον ελληνικό πνευματικό κόσμο κάτι που σηματοδοτεί ταυτόχρονα ένα όριο και μια αλλαγή, και για το οποίο ελέχθη -κακώς- ότι προανήγγειλε το χριστιανισμό. Πρόκειται βεβαίως για τη θέση, που αποδίδει ο Πλάτων στον Σωκράτη, που προέρχεται πιθανότατα από τον Σωκράτη ως ιστορικό πρόσωπο και συνίσταται στην προτροπή του να μην απαντάς στο κακό με το κακό. Είναι προτιμότερο να υφίστασαι την αδικία παρά να τη διαπράττεις. Είναι όμως διαφορετικό να πεις: μην απαντάς στο κακό με το κακό, πράγμα που αφορά στη συμπεριφορά μας και εξαρτάται από εμάς, είναι, όπως λέει ο Αριστοτέλης, «εφ’ ημίν». Και είναι άλλο να λες: να αγαπάς αυτόν που σου κάνει κακό. Αυτή η προτροπή δεν αφορά στη συμπεριφορά, αλλά στο συναίσθημα και είναι καθ’ αυτή παράλογη, διότι κανείς δεν μπορεί να κυριαρχήσει τα συναισθήματα του. Δεν συζητώ καν για το αν πρέπει ή όχι να αγαπάμε αυτούς που κάνουν κακό. Αν θεωρήσουμε όμως τι συνεπάγεται αυτό, θα καταλήξουμε στο συμπέρασμα, ότι όσο περισσότερο ο τάδε έχει βασανίσει στο Άουσβιτς, τόσο περισσότερο θα πρέπει να αγαπηθεί! Πρόταση απολύτως απορριπτέα.
Εδώ έγκειται η διπλοπροσωπία ή η θεμελιώδης υποκρισία του χριστιανισμού. Υποκρισία όχι με την τρέχουσα, αλλά με την οντολογική έννοια. Αυτό που προτείνεται εδώ είναι ένα είδος ψευδούς απολύτου, δεδομένου ότι πρόκειται για απόλυτο απολύτως μη πραγματοποιήσιμο και επομένως ανύπαρκτο. Και ζούμε κάτω ακριβώς από την τερατώδη κυριαρχία αυτής της αδύνατης ηθικής εδώ και σχεδόν δεκαεπτά αιώνες, πράγμα που φέρνει, φυσικά, καταστροφικά αποτελέσματα, όπως ο ουσιώδης διχασμός στον εσωτερικό κόσμο των ατόμων, που ο Ηegel είχε πολύ καθαρά δει. Όταν μιλά για τη δυστυχή συνείδηση, αναφέρεται κατά μία έννοια στο χριστιανισμό, που επιβάλλει στο άτομο έναν κανόνα, στον οποίο δεν μπορεί ποτέ να υπακούσει.
Εν ολίγοις, υπάρχει θεμελιώδης διαφορά ανάμεσα σε μια ηθική, που λέει, ότι αυτός που κάνει το κακό (αυτό που θεωρώ, αυτό που θεωρούμε κακό) πρέπει παρά ταύτα να αντιμετωπίζεται ως άτομο, που δεν υποβιβάζεται εντελώς στο κακό που διαπράττει, ως άτομο, που μπορεί να αναπτύξει και άλλες δυνατότητες -αυτή η προτροπή έχει περιεχόμενο, δυνατότητα εφαρμογής, και αφορά σε μια συμπεριφορά, όχι σε συναισθήματα- και μια άλλη που λέει, ότι αυτόν που κάνει το κακό πρέπει να τον αγαπάς εξ’ ίσου, και μάλιστα περισσότερο από τους άλλους – πράγμα που καταλήγει σε μια ηθική η οποία, κυριολεκτικά, θα μας προέτρεπε να αγαπάμε τον Χίτλερ και τον Στάλιν. Σχηματοποιώ φυσικά, αλλά αυτή η εναλλακτική λύση είναι σαφώς παρούσα.
Η χριστιανική ηθική καταλήγει να μεταμορφώσει το άτομο σε αιώνιο ένοχο, που παραμένει πάντοτε ανεπαρκές απέναντι στον κανόνα. Είναι ως εκ τούτου καταδικασμένο να συμβιβάζεται διαρκώς με αυτό τον κανόνα, να ζει μέσα στον κομφορμισμό και στη διπλοπροσωπία.
Η δεύτερη ηθική, η χριστιανική, της οποίας εξ’ άλλου θα μπορούσαμε να εντοπίσουμε τους προδρόμους στην Παλαιά Διαθήκη -η Καινή είναι από αυτή την άποψη λιγότερο ανακαινιστική απ’ όσο θα ήθελε-, καταλήγει επομένως να μεταμορφώσει το άτομο σε αιώνιο ένοχο, που παραμένει πάντοτε ανεπαρκές απέναντι στον κανόνα. Είναι ως εκ τούτου καταδικασμένο να συμβιβάζεται διαρκώς με αυτό τον κανόνα, να ζει μέσα στον κομφορμισμό και στη διπλοπροσωπία, σχετικοποιώντας, ως μη όφειλε, τα πράγματα.
Όσο για το κοινωνικό και πολιτικό επίπεδο, ο χριστιανισμός ξεκινά αγνοώντας το αναφανδόν: δεν μας αφορά, λένε τα ευαγγέλια, πάσα εξουσία εκ θεού, τα του Καίσαρος τω Καίσαρι (είναι η Προς Ρωμαίους Επιστολή) κ.λπ.. Έτσι καταλήγουμε αναγκαστικά σε μια σχάση, σε μια διάσπαση. Από τη μια ένας δημόσιος χώρος, θεσμισμένος, όπου ο Καίσαρ κάνει ό,τι έχει να κάνει και όπου, παρ’ όλες τις συζητήσεις περί αυτού, δεν βλέπουμε με ποιο τρόπο θα μπορούσαν να εφαρμοστούν οι κανόνες της ηθικής: ο εξομολογητής του βασιλιά μπορεί βεβαίως να του επιβάλλει μια μετάνοια επειδή διέταξε τη σφαγή μερικών χιλιάδων υπηκόων του, όμως αυτό δεν αλλάζει σε τίποτα τη νομιμότητα του βασιλιά. Από την άλλη, ένας ιδιωτικός χώρος, όπου ισχύει αυτή η μη πραγματοποιήσιμη προτροπή του να αγαπάς τον πλησίον σου, όποιος κι αν είναι αυτός, περισσότερο από τον εαυτό σου. Ασφαλώς, μετά τη θέσμισή του, ο χριστιανισμός απέκτησε εξαιρετική πνευματική ευρύτητα, οικειοποιούμενος μεγάλο τμήμα της αρχαίας φιλοσοφίας και των μεθόδων της, οπότε τα προβλήματα εμφανίζονται πιο επεξεργασμένα, συμπεριλαμβανομένων και των πολιτικών και ενεργοποιείται μια ολόκληρη σοφιστεία.
Όλα αυτά τα βρίσκουμε, από κάποια στιγμή και μετά, στους Πατέρες της Εκκλησίας και στη συνέχεια στους θεολόγους του Μεσαίωνα. Και τα επιχειρήματα εξακοντίζονται προς όλες τις κατευθύνσεις: για να καταδικάσουν το φόνο του βασιλιά ή για να τον δικαιολογήσουν ή και τα δύο… επειδή έχει επανεισαχθεί στον δημόσιο χώρο κάτι σαν θείο φυσικό δίκαιο, που ο μονάρχης είναι παρά ταύτα υποχρεωμένος να σεβαστεί. Δεν επιτυγχάνεται όμως ποτέ μια συμφωνία, ένα μονοσήμαντο δόγμα. Παραμένει σε τελευταία ανάλυση αυτή η διπλοπροσωπία της θέσμισης, ανάμεσα σε μια πολιτική, που προέρχεται από την απλή πραγματικότητα και σε μια ηθική, που περιορίζεται στον ιδιωτικό βίο των ανθρώπων.
Όμως, το σημαντικό -αυτός εξάλλου είναι και ο λόγος, που επέμεινα σε αυτή την παρέκβαση- είναι, ότι δεν υπάρχουν στον αρχαίο ελληνικό κόσμο η διπλοπροσωπία, το ενσωματωμένο ψέμα στην πραγματική λειτουργία της κοινωνίας και στην παράσταση, που φτιάχνει η ίδια για τον εαυτό της και η οποία εξακολουθεί να υφίσταται από το Μεσαίωνα μέχρι τον σύγχρονο κόσμο μας. Θα μπορούσαμε μάλιστα να πούμε, ότι απουσιάζει από όλες τις ιστορικές κοινωνίες, με εξαίρεση τις μονοθεϊστικές. Οι ασιάτες δεσπότες δεν θα πουν κάτι και θα κάνουν κάτι άλλο. Στην Ελλάδα, στη Ρώμη, δεν θα πουν, ότι όλα τα ανθρώπινα όντα είναι ίσα για να επικυρώσουν στη συνέχεια τις υπάρχουσες ιεραρχίες. Δεν θα ισχυριστούν, ότι η δικαιοσύνη οφείλει, να προέχει στις σχέσεις μεταξύ πόλεων, θα πουν ότι αυτό που υπερισχύει στις σχέσεις μεταξύ πόλεων, αν δεν είναι ίσες, είναι η βία. Δεν θα βρούμε όμως αυτές τις εξωφρενικές καταστάσεις, στις οποίες έχουμε από τη μια μεριά ένα διεθνές δίκαιο, που υποτίθεται ότι εξασφαλίζει τη δικαιοσύνη στις σχέσεις μεταξύ Κρατών και από την άλλη παρεμβάσεις στη Νικαράγουα, στα νησιά Φόκλαντ, στο Αφγανιστάν κ.α., καταστάσεις στις οποίες το δίκαιο δεν παίζει απολύτως κανένα ρόλο. Εφιστώ την προσοχή σας σε αυτό το κεφαλαιώδες γεγονός: μία από τις συνθήκες ύπαρξης αυτού, που αποκαλούμε ιδεολογία -με την πραγματική έννοια του όρου και όχι με την έννοια που κολλά παντού, όπως στους αλθουσερικούς ή σε άλλους, που μιλάνε για ιδεολογία των Ελλήνων ή των Παπούα- είναι ακριβώς αυτός ο διχασμός ανάμεσα στο λέγειν και το πράττειν.
Μια τέτοια απόσταση ανάμεσα σε απατηλό λόγο και πραγματικότητα της κοινωνικής δράσης έχει σημαντικές προεκτάσεις. Μια πραγματική ηθική μόνο στα εφ’ ημίν, σε ό,τι εξαρτάται από εμάς, μπορεί να αναφέρεται. Και είναι ουσιώδες να αναγνωρίσουμε αυτόν ακριβώς το χώρο της ψυχικής ζωής, που ο άνθρωπος δεν ελέγχει – εξ’ άλλου δεν μπορούμε να δούμε στη συγκεκριμένη περίπτωση τί θα σήμαινε ο έλεγχος. Μπορούμε να ελέγξουμε τη συμπεριφορά, που προέρχεται από τα συναισθήματα, όχι όμως τα ίδια τα συναισθήματα. Κατά συνέπεια, κάθε ηθική προτροπή απευθυνόμενη στα συναισθήματα είναι παράλογη. Ακόμη μεγαλύτερος παραλογισμός είναι η προσπάθεια επιβολής αδύνατων ή αντιφατικών συναισθημάτων.
Όποιος αγαπά όλο τον κόσμο φυσικά δεν αγαπά κανένα. Και όποιος αγαπά αυτό που μισεί δεν μισεί τίποτα – αλλά όποιος δεν μισεί τίποτα δεν επενδύει τίποτα συναισθηματικά. Πράγμα, που οριακά είναι δυνατό, αλλά αποτελεί εξ ορισμού αποκλειστικότητα ορισμένων ατόμων, χριστιανών αναχωρητών στην έρημο ή οπαδών του βουδισμού. Και η ύπαρξη αυτών των περιθωριακών ατόμων, ερημιτών ή αγίων επιτρέπει ταυτόχρονα στην κοινωνία να δικαιολογείται και να ενοχοποιείται δίνοντας στον εαυτό της την απατηλή απόδειξη της δυνατότητας να πραγματωθεί το διακηρυσσόμενο ιδεώδες. Ο άγιος τάδε το καταφέρνει, άρα η ηθική μας δεν είναι παράλογη· εμείς όμως δεν έχουμε το απαιτούμενο ανάστημα, πρέπει επομένως να εξιλασθούμε, να γονυπετήσουμε, να συνεισφέρουμε στους εράνους για την ανοικοδόμηση του ιερού ναού κ.λπ. – και ταυτόχρονα, αναμφίβολα, να μάθουμε να εξαπατάμε.
“Ο άγιος τάδε το καταφέρνει, άρα η ηθική μας δεν είναι παράλογη· εμείς όμως δεν έχουμε το απαιτούμενο ανάστημα, πρέπει επομένως να εξιλασθούμε, να γονυπετήσουμε, να συνεισφέρουμε στους εράνους για την ανοικοδόμηση του ιερού ναού κ.λπ. – και ταυτόχρονα, αναμφίβολα, να μάθουμε να εξαπατάμε”.
Ίσως υπήρξε κάποια στιγμή στην ιστορία του χριστιανισμού, που αυτή η διπλοπροσωπία δεν είχε ακόμη εμφανιστεί: Αναφέρομαι στους δύο πρώτους αιώνες της εξάπλωσής του (τον 2ο και τον 3ο μ.Χ. αιώνα) περίοδο, για την οποία έχει κανείς την εντύπωση σε μεγάλο βαθμό, ότι αυτοί οι χριστιανοί είχαν πράγματι παραιτηθεί από την εγκόσμια ζωή και περίμεναν ανά πάσα στιγμή τη Δευτέρα Παρουσία, την επιστροφή του Χριστού επί της γης. Ως εκ τούτου, η επίγεια ζωή -συμπεριλαμβανομένης βεβαίως και της ζωής των πολιτικών θεσμών- έχανε κάθε σημασία, αφού ο Μεσσίας θα εμφανιζόταν από τη μια στιγμή στην άλλη.
Υπό αυτές τις συνθήκες, όταν τα άτομα ζουν μια ζωή, που μόνο κατ’ όνομα είναι, ζωή, σε απόλυτη ετοιμότητα και με τις αποσκευές ανά χείρας για το ταξίδι στον άλλο κόσμο, είναι δυνατό να φανταστούμε εφαρμογή της χριστιανικής ηθικής που να μην αποτελεί διαρκή διπλοπροσωπία. Από τη στιγμή όμως που οι χριστιανοί εγκαθίστανται μόνιμα στη ζωή της κοινωνίας, και επομένως από τη στιγμή, όπου ο χριστιανισμός αναγνωρίζεται (το 313 μ.Χ., επί Κωνσταντίνου) και στη συνέχεια γίνεται η υποχρεωτική θρησκεία για όλους τους κατοίκους της Αυτοκρατορίας επί ποινή διώξεων (384, ψήφισμα του Θεοδόσιου), η διπλοπροσωπία βρίσκεται στην καρδιά της χριστιανικής θέσμισης της κοινωνίας και η κατάσταση αυτή προεκτείνεται μέχρι τις μέρες μας με τη διάσταση ανάμεσα σε ένα δικαιολογητικό λόγο και στην πραγματικότητα.
Συμπεραίνοντας, ας επανέλθουμε σε δύο στοιχεία της άτυπης θέσμισης της κοινωνίας στην αρχαία Ελλάδα, δηλαδή τον έλεον και τη φιλίαν. Διαβάστε σχετικά ή ξαναδιαβάστε αυτό το υπέροχο χωρίο των «Ηθικών Νικομαχείων» (Η, 1155a 23-29), όπου ο Αριστοτέλης λέει, ότι πρόκειται για τη σημαντικότερη αρετή, σημαντικότερη ακόμη και από τη δικαιοσύνη, σε βαθμό που οι νομοθέτες δικαίως ασχολούνται περισσότερο με τη φιλία, παρά με τη δικαιοσύνη. Φράση πολύ περίεργη, που θα έπρεπε να αναλυθεί σε βάθος, τόσο σε σχέση με το ιστορικό ανάφορο, το οποίο έχει κατά νου ο Αριστοτέλης, όσο και για την κατανόηση της σημασίας της.
Όπως και να ‘χει το πράγμα, αντιμετωπίζει αρνητικά το γεγονός, ότι οι τύραννοι δεν συμβιβάζονται με τη φιλία μεταξύ πολιτών και προσθέτει, ότι αν η φιλία βασίλευε παντού στην πόλη, δεν θα υπήρχε ανάγκη δικαιοσύνης, διότι, όπως λέει η παροιμία, «τα πάντα είναι κοινά μεταξύ φίλων» («Ηθικά Νικομάχεια», Η, 1159 b 30). Χαράσσει έτσι ένα είδος προοπτικής – ορίου, ένα ιδεώδες, στο πλαίσιο του οποίου, ιδιαίτερα, το μεγάλο ερώτημα της διανεμητικής δικαιοσύνης (τι πρέπει να δοθεί σε ποιον;) δεν θα ετίθετο καν, δεδομένου, ότι δεν θα υπήρχε κανείς, που θα ήθελε να προστατεύσει τα αγαθά του ούτε θα είχε βλέψεις για τα αγαθά του άλλου, και όπου ακόμη και οι όροι «δικό μου» και «δικό σου» θα είχαν περιπέσει σε αχρησία.
Το κείμενο αποτελεί  απόσπασμα σεμιναρίου (1983) του Κορνήλιου Καστοριάδη, το οποίο έχει συμπεριληφθεί στην  “Ελληνική ιδιαιτερότητα, Τόμος Β΄, Η Πόλις και οι νόμοι” (εκδ. Κριτική, Αθήνα, 2008, μετάφραση: Ζωή Καστοριάδη.Τίτλος και εικόνες δικά μου- Θ.Λ.)
Κορνήλιος Καστοριάδης (1922-1997) φιλόσοφος, οικονομολόγος και ψυχαναλυτής.

Τετάρτη 16 Απριλίου 2014

«Γαμώ την Κούνεβα.»


Όχι,όχι. Δεν το λέω εγώ αυτό. 1ον γιατί είναι σεξιστικό και 2ον γιατί ακόμα και εάν διαφωνώ πολιτικά με την Κούνεβα δεν θα μπορούσα να μην της αναγνωρίσω το ότι είναι μια γυναίκα που παλεύει για τα εργασιακά δικαιώματα των ανθρώπων αυτής της χώρας και μάλιστα αυτή τη πάλη την πλήρωσε ακριβά, αφού η εργοδοσία έβαλε κάτι τσογλάνια να πετάξουν βιτριόλι στο πρόσωπό της.



Αυτή την φράση την έγραψε ο Γιώργιος Βελτσίστας, στέλεχος του κόμματος της Φιλελεύθερης Συμμαχίας και στο οποίο πρόεδρος είναι ο υποψήφιος Δήμαρχος Αθηνών Γρηγόρης Βαλλιανάτος.





Την φράση αυτή την επανέλαβε μάλιστα πολλάκις αυτός ο τύπος μέσω του προφίλ του στο twitter υπό το όνομα @GVeltsi (εδώ θα δείτε ένα από πολλά tweets κατά της Κούνεβα)



Άλλο tweet πχ είναι αυτό


Θα μου πείτε τώρα που ξέρουμε ότι είναι αυτός...Ε θα σας πω που το ξέρουμε...

1ον η Ελένη Τζουανάκου έκανε αυτή την αποκάλυψη όταν έφαγε αποκλεισμό ο πρώτος λογαργιασμός του Βελτσίστα στο twitter επειδή πάλι έβριζε χυδαία όσους διαφωνούσαν με τις βλακείες που έλεγε. Από την αποκάλυψη αυτή βέβαια μάθαμε και άλλα πράγματα, όπως ότι έχει δική του εταιρεία που ασχολείται με τις κατασκευές ή ότι Μανδραβέλλης και Μουρούτης στήριζαν τον @GVeltsi αφού ήδη είχε φάει το suspend από το twitter.

Ποιο συγκεκριμένα είχε γράψει η Ελένη Τζουανάκου:


#free_GVeltsi #free_G_Veltsistas --- Το Δεξί εξτρέμ και ο @iznogood_gr χωρίς να το καταλάβουν αποκάλυψαν την ταυτότητα του @GVeltsi. Ούτε ο @VaskoDeGamata, ούτε οι υπόλοιποι είχαν καταλάβει ποιος είναι (εκτός απ'τους λίγους που ήδη ήξεραν). 


Συγχαρητήρια για το ήθος του επιχειρηματία Γιώργου Βέλτσιστα και όλης της "δεξιάς" παρέας. Το δεξιά σε εισαγωγικά, γιατί εδώ δεν πρόκειται για πολιτική ιδεολογία, αλλά για ανηθικότητα. Συγχαρητήρια και στην κυβέρνηση, κυρίως στον Πρωθυπουργό κ. Σαμαρά, για την επιλογή των στενών συνεργατών του, σαν τον @gmourout που πληρώνονται από τους Έλληνες φορολογούμενους πολύ ακριβά για να γράφουν στο twitter και να σιγοντάρουν χυδαίους λογαριασμούς, όπως του @GVeltsi. 



Η ιστορία σε εικόνες:






2. ... με φίλτρο στη παρενόχληση σε εμένα προσωπικά, χωρίς βάσιμη αιτιολογία:http://www.scrible.com/contentview/page/QGI80100JK02OJ323487S09VC4E020AB:37469860/index.html



3. Η υποστήριξη του κ. Μουρούτη: pic.twitter.com/nPnAWasQnu



4. To dexiExtrem (και η ακούσια αποκάλυψη της ταυτότητας του GVeltsi) :http://www.scrible.com/contentview/page/U0Q00100JKG08J3234S7O0BUC0C42GAF:37469858/index.html



5. To παλιό nickname του @GVeltsi που καλύφτηκε στην ανάρτηση του dexiExtrem: 



i. pic.twitter.com/t1E06rj3B9 και ii. pic.twitter.com/UQoYDhbDy3 (υπάρχουν και άλλα παρόμοια)



6. Kαι ο "επιτυχημένος" επιχειρηματίας Γιώργος Βέλτσιστας (@G_Veltsistas, λοιπόν), που μετατρέπεται σε χυδαίο troll με κουκούλα στον ελεύθερο χρόνο του για να βρίζει και να διασύρει χρήστες του twitter... κι αυτό χωρίς αιτία, πέρα από την ιδεολογική στοχοποίηση, την μισανθρωπία και το κόμπλεξ του. 




ii. http://www.steelframebuildings.gr/ (η εταιρεία του, έδρα αρχικά στα Ιωάννινα, μετά και στην Αθήνα)



iii. Oι αναρτήσεις που έκανε μάλλον ο ίδιος μετά το "suspend" του λογαριασμού του (με το οποίο παρεμπιπτόντως καμμία σχέση δεν έχω, καθώς είχα μπλοκάρει τον συγκεκριμένο λογαριασμό εδώ και μήνες για να αποφύγω τις επιθέσεις του):http://www.scrible.com/contentview/page/U0Q00104JK008J3234S5S08AC0C4I0AA:37469856/index.html



και 7. κλείνω με λίγα από τα πολλά tweets "υποστήριξης" των οπαδών του, ένας εκ των οποίων ο "αξιότιμος" κ. Πάσχος Μανδραβέλης:







Δεν είχα σκοπό να αποκαλύψω την ταυτότητα κανενός χρήστη που αποφασίζει να μιλήσει και να εκφραστεί ανώνυμα. Η ανωνυμία όμως δεν μπορεί να είναι κουκούλα για την χυδαιότητα, και την φτηνή στοχοποίηση, η οποία καμμία σχέση δεν έχει με την κριτική θέσης και άποψης. 



Ξέρω ότι το ποστ αυτό μπορεί να προκαλέσει περισσότερη στοχοποίηση εναντίον μου από ομοϊδεάτες και τον @GVeltsi (με καινούργιο nickname ίσως;), αλλά ως εδώ η χυδαιότητα, αγαπητά τρολλάκια, διορισμένοι σε ανώτερες κομματικές θέσεις με μισθό άνω των 8000€, κουκουλοφόροι-επιχειρηματίες και μεγαλοδημοσιογράφοι. 



Καλή συνέχεια.
(η πηγή των λεγομένων της Ελένης Τζουανάκου είναι εδώ)

και

2ον το έβγαλε ξανά στην επιφάνεια το ποιος ο @GVeltsi, ο δημοσιογράφος Niko Ago.

Και ο Βαλλιανάτος δεν αρνήθηκε ότι αυτό το πράγμα είναι μέλος του κόμματός του. Βέβαια ούτε καν καταδίκασε τον σεξιστικό οχετό του τύπου.

Αυτά για το σύγχρονο φιλελέδικη πολιτική σκηνή της χώρας.

UPDATE(2.55 πμ, 17/4/2014)
To print screen το έκανε ο Μικρός-Μεγάλος



Το μέλος της Φι.Συ. Νίκος Χαραλάμπους αντί να καταδικάσει την απαράδεκτη,σεξιστική και ρατσιστική συμπεριφορά του @GVeltsi λέει πως εξ'όσον γνωρίζει ο «Γιώργος» δεν είχε δείξει τέτοια δείγματα ρατσισμού ή σεξισμού.(Τώρα δηλαδή να πιστέψουμε ότι 2 βασικά στελέχη ενός κόμματος δεν γνωρίζουν την παρουσία, το ενός του άλλου, στα social media και το τι λένε;)

Μάλιστα δεν θα είχε πρόβλημα εάν ένα ναζί έμπαινε στο κόμμα του, με την προϋπόθεση να δεχόταν το καταστατικό του κόμματός του.
Σύγχρονη νεοελληνική φιλελέ διανόηση.

Τρίτη 15 Απριλίου 2014

Game of Elections-To παιχνίδι των Εκλογών









Απαγορεύεται κάθε αναδημοσίευση/τροποποίηση του υλικού του ιστολογίου από κερδοσκοπικά sites..
Αν είστε απλώς χρήστης/τρια social media μπορείτε να την πάρετε πάντα με αναφορά στη πηγή.

Το δεύτερο μέρος θα το βρείτε εδώ

ΑΠΕ-ΜΠΕ: Χαλκευμένες μεταφράσεις και δημοσιογραφία… για πρόβατα



Σε ένα καθεστώς όπως το σημερινό, ο «ελληνικός εθνικός δημοσιογραφικός οργανισμός ειδήσεων», το ενοποιημένο Αθηναϊκό-Μακεδονικό Πρακτορείο Ειδήσεων (ΑΠΕ-ΜΠΕ), είναι λογικό κι επόμενο να πηγαίνει ασορτί με το ποιόν της κεντρικής, θεσμικής και εξωθεσμικής, εξουσίας στη χώρα. Τα κατορθώματα του ΑΠΕ-ΜΠΕ τις τελευταίες ημέρες είναι ήδη γνωστά και αξίζουν σημαίνουσα θέση στην ιστορία της φτηνής προπαγάνδας: Την Παρασκευή 11/4, ημέρα επίσκεψης της Γερμανίδας καγκελαρίου στην Αθήνα, οι ιθύνοντες του ΑΠΕ-ΜΠΕ θεώρησαν σκόπιμο να «διορθώσουν» δικό τους τηλεγράφημα-μετάφραση ανακοίνωσης της γερμανικής καγκελαρίας, μόνο και μόνο για να μετατρέψουν την αρχική διατύπωση «μέτρα λιτότητας της Ελλάδας» σε «πορεία εξυγείανσης [sic] στην Ελλάδα»·δύο εικοσιτετράωρα αργότερα, την Κυριακή 13/4, ημέρα απεργίας στον κλάδο του εμπορίου και απεργιακής συγκέντρωσης στην οδό Ερμού στην Αθήνα ενάντια στην κατάργηση της κυριακάτικης αργίας, οι ίδιοι φωστήρες-ποιμένες κάλυψαν «αντικειμενικά» και «απροκατάληπτα» τα απεργιακά δρώμενα (δηλαδή μια μεγάλη και πολύωρη συγκέντρωση σωματείων και συλλογικοτήτων, που δέχτηκε βάρβαρη επίθεση με χημικά από την αστυνομία, σε ώρα αιχμής μάλιστα), ενημερώνοντας όλα τα ΜΜΕ –και κατ’ επέκταση όλο τον πληθυσμό– της χώρας ότι «άνοιξαν, με την παρέμβαση της αστυνομίας, όσα μαγαζιά, χαμηλά στην Ερμού, είχαν κλείσει νωρίτερα υπό το φόβο των επεισοδίων από ομάδες “γνωστών-αγνώστων”, οι οποίοι δημιούργησαν φραστικά επεισόδια με πολίτες» (δείτε εδώ σχετική ανακοίνωση-καταγγελία του Συλλόγου Υπαλλήλων Βιβλίου-Χάρτου Αττικής).

Πέρα από την αυθόρμητη οργή που προκαλούν σε κάθε σκεπτόμενο άνθρωπο τέτοιες χυδαίες χαλκεύσεις της ειδησεογραφίας, και συνεπώς της ίδιας της πραγματικότητας, από μια κρατικά ελεγχόμενη δημοσιογραφική Α.Ε., έχει σημασία να σταθεί κανείς και λίγο πιο ψύχραιμα μπροστά στο φαινόμενο, από τη σκοπιά του εργαζόμενου που βλέπει την πρακτική του, τη δουλειά του ή ακόμα και την τέχνη του να θίγονται από θλιβερούς κοντυλοφόρους, που βρέθηκαν αίφνης με εξουσία μιντιακού πυλωρού στα χέρια τους. Και αν για την αισχρή παραποίηση στην κάλυψη μιας ημέρας απεργίας αρμόδια πρωτίστως να εκφραστούν είναι, εκτός από τους θιγόμενους απεργούς, τα σωματεία και οι συλλογικότητες του Τύπου και των ΜΜΕ, στον δικό μας Σύλλογο αναλογεί απολύτως ένα σχόλιο για την αισχρή παραποίηση μιας μετάφρασης και, κυρίως, για τη δικαιολόγηση αυτής της παραποίησης από τους ίδιους τους χαλκευτές. Ιδού λοιπόν πώς εξήγησε το ΑΠΕ-ΜΠΕ γιατί και πώς προέβη στη διόρθωση της μετάφρασης της γερμανικής ανακοίνωσης στις 11/4 (διατηρούμε όλες τις ανορθογραφίες του πρωτοτύπου, το οποίο αντιγράφουμε από εδώ):

Ορισμένα μέσα θέλησαν να εκμεταλλευτούν τη διόρθωση ενός τηλεγραφήματος που μεταδόθηκε από το ΑΠΕ- ΜΠΕ την Παρασκευή υπό τον τίτλο «Γερμανία: Μήνυμα στήριξης της Γερμανικής κυβέρνησης φέρνει στην Αθήνα η Αγ. Μέρκελ, αναφέρεται σε ανακοίνωση της Καγκελαρίας».
  Στο πρώτο τηλεγράφημα αναφερόταν: «Μήνυμα ότι η γερμανική κυβέρνηση θα συνεχίσει να στηρίζει τα επιτυχή μέτρα λιτότητας της Ελλάδας μεταφέρει η καγκελάριος Άγγελα Μέρκελ στην Αθήνα…».
  Στη διόρθωση το τηλεγράφημα είχε ως εξής: «Μήνυμα ότι η γερμανική κυβέρνηση θα συνεχίσει να στηρίζει την πορεία εξυγείανσης στην Ελλάδα μεταφέρει η καγκελάριος Αγγελα Μέρκελ στην Αθήνα...».
  Είναι εμφανές ότι τα «επιτυχή μέτρα λιτότητας» είχαν αντικατασταθεί από το «πορεία εξυγείανσης».
  Η επίμαχη λέξη είναι «sparkurs». Όπως μας διαβεβαίωσε πλειάδα μεταφραστών και γερμανομαθών, προέρχεται από το ρήμα sparen (αποταμιεύω, εξοικονομώ, φείδομαι) και το ουσιαστικό kurs (πορεία, ρότα, πρόγραμμα). Η αυστηρή του μετάφραση στα ελληνικά είναι «πορεία αποταμίευσης-εξοικονόμησης». Ελαστικά το μεταφράζει κανείς «πρόγραμμα-πορεία-οδικό χάρτη συνετής διαχείρισης, αποταμίευσης, εξυγίανσης, συνετό κουμάντο», αλλά πάντως, όχι «λιτότητα».
  Είναι σαφές ότι επρόκειτο περί ενός λάθους στη μετάφραση που το ΑΠΕ- ΜΠΕ όφειλε να διορθώσει. Τα υπόλοιπα, ανήκουν στη σφαίρα της μυθοπλασίας.

Τέτοιο μνημείο αμορφωσιάς και παραβίασης κάθε έννοιας μεταφραστικής μεθοδολογίας και δεοντολογίας είχαμε πολύ καιρό να δούμε από τόσο περίβλεπτη και πανίσχυρη πηγή, και το δηλώνουμε αυτό εν πλήρη γνώσει ότι ζούμε σε μια χώρα όπου ο κάθε σκιτζής μπορεί να παριστάνει τον επισημότερο κήνσορα των τεχνών, των επιστημών και των δημόσιων ηθών και να μας προκαλεί εγκεφαλικά επεισόδια με τις τοποθετήσεις του. Όμως το ΑΠΕ-ΜΠΕ διεκδικεί εν προκειμένω δάφνες πλήρους κρετινισμού. Ας προσπεράσουμε τον τύπο «εξυγείανση» του τηλεγραφήματος, ο οποίος επαναλαμβάνεται πολλάκις στη δικαιολόγηση και εναλλάσσεται αμέριμνα με τον σωστό τύπο «εξυγίανση»: ας το θεωρήσουμε αυτό μία ακόμα περίπτωση ανύπαρκτης γλωσσικής επιμέλειας σε ένα δημοσιογραφικό κείμενο, από τις μυριάδες που κατακλύζουν πλέον τις διαδικτυακές (κυρίως) «ενημερωτικές» γαλέρες, στο επίπεδο των οποίων αμέσως ξεπέφτει το «εθνικό» μας ειδησεογραφικό πρακτορείο. Ας προσπεράσουμε ακόμα και τη γραφή γερμανικών ουσιαστικών με πεζό αρχικό («sparkurs», «kurs»), ένδειξη άγνοιας έστω και στοιχειωδών γερμανικών. Ας πάμε στα αμιγώς μεταφραστικά θέματα, δεχόμενοι χάριν της συζήτησης ότι ακόμα και ανορθόγραφοι στα ελληνικά, ακόμα και αστοιχείωτοι σε μια ξένη γλώσσα μπορούν να εκφέρουν άποψη για τη μετάφραση όρων αυτής της γλώσσας στα ελληνικά. Τι βλέπουμε λοιπόν εδώ;

Με την πιο μπακάλικη μεθοδολογία που μπορούμε να φανταστούμε, το ΑΠΕ-ΜΠΕ εντοπίζει την «επίμαχη» γερμανική λέξη Sparkurs (προφανώς από τις πρώτες φράσειςαυτής της ανακοίνωσης της γερμανικής καγκελαρίας) και, αφού καταστρατηγεί κάθε έννοια μεταφραστικής δεοντολογίας, επικαλούμενο μια ανώνυμη «πλειάδα μεταφραστών και γερμανομαθών», χωρίς ίχνος ελέγξιμης πηγής, χωρίζει τον όρο στα συνθετικά του, τα μεταφράζει ελεύθερα και ενώνει ξανά τις μεταφράσεις των συνθετικών ώστε να αποδώσει στα ελληνικά τον πλήρη όρο: sparen + Kurs = «εξοικονομώ» + «πορεία», μας συνιστούν, κατά το ΑΠΕ-ΜΠΕ, 29 κατασκευαστές πλυντηρίων, τους οποίους ελπίζουμε ότι κανείς συνάδελφος δεν θα συμβουλευτεί ποτέ στη δουλειά του. Αν δεν βιάζονταν τόσο να θέσουν σε εφαρμογή το πρόγραμμα ιδεολογικής πλύσης της κυβερνητικής προπαγάνδας, οι «ειδήμονες» αυτοί θα αρκούνταν σε μερικές δημόσιες πηγές, από εκείνες που κάθε μεταφραστής χρησιμοποιεί τακτικότατα (λ.χ., τη βάση της ΙΑΤΕ ή το λεξικό PONS, ή ακόμα ακόμα κι αυτή την άμοιρη και άβουλη μηχανική μετάφραση της Google), και θα απέδιδαν μια λεξούλα της καθημερινής γερμανόφωνης ειδησεογραφίας έτσι όπως την ξέρει όλος ο κόσμος, στη θεωρία και στην πράξη (δηλαδή στο πετσί του): «πολιτική λιτότητας» ή «πρόγραμμα λιτότητας».

Από την πλευρά μας, δεν έχουμε παρά δύο μόνο μεταφραστικές αντιπροτάσεις στους γλωσσοβοσκούς του ΑΠΕ-ΜΠΕ, με το υπεράνω ύφος εκατό οσφυοκαμπτών μαζί και τις μεθοδεύσεις των διαφόρων Μπαλτάκων, Φαήλων και Μουρούτηδων, που ηγούνται της νέας κρατικής ιντελιγκέντσιας. Αφού η «λιτότητα» δεν τους φαίνεται αρκετά successful και την «εξυγίανση» δεν ξέρουν να τη γράφουν σωστά, προτιμότερο θα ήταν να επιλέξουν μια ωραιότατη «ρότα συνετού κουμάντου», που ταιριάζει γάντι με τον ψευτομάγκικο και λαϊκιστικό λόγο της κρατούσας ακροδεξιάς κυβέρνησης. Αν πάλι δεν ήθελαν να μπλέξουν καθόλου με αυτό τον μπελά της μετάφρασης, θα μπορούσαν οι άνθρωποι να επικαλεστούν νοσταλγικά το παρελθόν των σούπερ-μάρκετ και να μιλήσουν, απλά και σταράτα, για «πορεία HELLAS-SPAR». Ας τους αφήσουμε να τα αναλογιστούν αυτά και παράλληλα να αναρωτηθούν, κάπως πιο σοβαρά και μαζί με όλους τους όμοιούς τους, πώς στην ευχή προέκυψαν αυτές τις μέρες «Διαμαρτυρίες ενάντια στην πορεία εξυγίανσης της Ιταλίας – Δεκάδες τραυματίες στη Ρώμη». Τι περίεργος που είναι τελικά ο πραγματικός κόσμος…

Από 

An anarchist interviewing Martyn Jacques of the Tiger Lillies Band



I heard The Tiger Lillies for the first time many years ago in the Third Schedule of the ERT, the former  public radio and television broadcasting corporation that was closed in authoritarian way by Greek Government last summer , when I was studying for the exams to pass from the second class to the third class of high school and had to study until lat , 'cause I did not pay any attention to the lessons . Suddenly I hear a strange voice coming from the speaker of the radio and says for a walk to the shops, for some bully boys and an Agrippa that broke heads. I was hearing the "Bully Boys", perhaps my favorite piece from the Tiger Lillies. They had made a great impression to me cause of the voice of Martyn Jacques and the inspiration of music, by Adrian Stout and Adrian Huge, who denan music of Berlin Cabaret of the interwar period with Brechtian lyrics . So I quit studying, I turned on the PC, I got on the internet and  forgot studying and examinations and listened for hours to Tiger Lillies's music.

Always made ​​me wonder why the themes of the lyrics are inspired by outcasts,pariahs or from old tales... As Martyn Jacques said this is happening  because "Its a far more interesting part, isn't it? I just don't find pretty, ordinary people that inspiring. "

Αfter all, what other kind of lyrics could be written by a band that has "basic artistic influence by the Threepenny Opera of Brecht and Weill ," two artists who had communist and socialist views and were dealing in their works with those people that the ruling class made them starve?

Also great impression to me was made their appearance on the scene , especially the make up thing, the clown make up on Martyn Jacques's face and the "weirdo" make of Adrian Stout and Adrian Huge, while the first 10 years they were heading the stage without make up. Martyn Jacques says that the make up style that he adopted, it's because he could not keep his eyes open while singing . Even considers that make up gives a more aggressive look on him,and it's something that helps him to separate the artistic himself onstage from the real self, offstage . Adds that " the make up acts as a mask " and I guess this is a reference to the masks used in ancient Greek theater .

Currently the band is giving 2 different performances. The show «Lulu- An Murder ballad " and the show "The Rime of the Ancient Mariner ." These two performances are directed by Mark Holthusen, and according to Martyn Jacques both of them are amazing shows , thanks to the visuals that were added by the director. Result of their appearances are 'admitted dithyrambic reviews by the press, something that is very difficult for a such controversial band "and that the audience around the world remains captivated during the show. Αctually "The Rime of the Ancient Mariner " show will be played in Greece early next year .

As for the economic crisis, Martyn Jacques believes that the problem that spawned the financial crisis is " Capitalism and its  "I spend so I exist" rationale. For too long now people have been brainwashed to work hard towards financial success and spend their money to dress the same, look the same and live their lives in a certain way. That's why most people have been finding it really hard to accept anything and anyone that didn't conform to these standards. Now of course the standards don't exist anymore as Capitalism has devoured the whole of the Western world. "

And the economic crisis has affected the band too. They realized that when they start lowering ticket prices , otherwise they couldn't be booked for shows around the world .


The Tiger Lillies and one of the activists doctors of Syntagma Square Squat in June of 2011 year, during the period of the indignant protests..

In his opinion , the only way out of this crisis is to start as societies to " think freely because free thinking can help people make choices that are good for them but not good for the system ."

When I asked what is their opinion of gay marriage legalization in the United Kingdom recently , his response was to take a guess , so I guess they felt that gay marriage legalization in UK is a very positive step .

He also added that he wants to say that he would like to say "that Greeks are amongst the nicest people he have ever met - outgoing, efficient and tolerant. he never felt like a weirdo walking the streets of Athens, he never got any funny, hateful looks  and he did get them a lot in many many places around the world, even in more "advanced" countries."

He also told me that "he has a few Greek friends, the Tiger Lillies' Publicist is also Greek so he knows that Greeks are going through hard, unfair times. He stills remember hundreds of big brown eyes  staring at him when Tiger Lillies performed at Syntagma Square a few years back with teargas bombs being fired all around them.  And he is a big fan of intelligent, sensitive eyes.""

In the video titled " Group Health -A ! Aid Syntagma Square " you can hear the song Sydagma Square by Tiger Lillies, which was written in response to the then Indignant protests and is dedicated to The Group of Healthcare - Popular Assembly's First Aid Team of Syntagma Square (Group infrastructure No12).





Also in the video below you can hear the song Forget About Us whose theme at the lyrics is associated with social mobilization against authority .




PS:
I want to thank Hara Hristopoulou, who is Publicist of the Tiger Lillies band and thanks to her I was able to make this  interview come real.
Also I want to thank Marilena Kara  who helped me in the formation of the questions.
And I would like to thank too Argyris Argyriadsi who gave me the photo with the Tiger Lillies in the Syndagma Square in June of 2011 and informed me about the history of the song Sydagma Square

Thanos Aggelopoulos

O Άκρατος παίρνει συνέντευξη από τον Martyn Jacque των Tiger Lillies



Τους Tiger Lillies τους άκουσα πρώτη φορά πριν από πολλά χρόνια στο Τρίτο Πρόγραμμα της ΕΡΤ, όταν έδινα εξετάσεις για να περάσω από την δευτέρα στη τρίτη λυκείου και έπρεπε να διαβάζω μέχρι τα ξημερώματα, αφού όλη τη προηγούμενη χρονιά δεν έδινα καμία σημασία στα μαθήματα. Ξάφνου λοιπόν ακούω μια περίεργη φωνή να βγαίνει από το ηχείο του ραδιοφώνου και να λέει για ένα περίπατο στα μαγαζιά, για κάτι τσαμπουκάδες που τραμπούκιζαν και έναν Αγρίππα που έσπαγε κεφάλια τσαμπουκάδων. Άκουγα που λέτε το Bully Boys, ίσως το αγαπημένο μου κομμάτι από τους Tiger Lillies. Μου είχε κάνει τρομερή εντύπωση τόσο η φωνή του Martyn Jacques όσο και η μουσική έμπνευση των Adrian Stout και Adrian Huge που δέναν τη μουσική των βερλονέζικων καμπαρέ την περίοδο του μεσοπολέμου με τον μπρεχτικό στοίχο. Παράτησα λοιπόν το διάβασμα, άνοιξα το PC, μπήκα στο internet και τσουυυπ, ξέχασα το διάβασμα και τις εξετάσεις και άκουγα με τις ώρες Tiger Lillies.

Πάντα μου προκαλούσε απορία γιατί τα θέματά των στίχων τους εμπνέονται από τους περιθωριακούς ανθρώπους των κοινωνιών μας...Όπως μου είπε ο Martyn Jacques, αυτό συμβαίνει «γιατί οι άνθρωποι του περιθωρίου είναι σαφώς πιο ενδιαφέροντες από τους κανονικούς, καθημερινούς ανθρώπους».

Άλλωστε ποία άλλη θεματολογία θα μπορούσε να έχει ένα συγκρότημα  που δηλώνει ότι «βασική καλλιτεχνική επιρροή του είναι η Όπερα της Πεντάρας των Μπρεχτ και Βάιλ», 2 καλλιτεχνών που είχαν κομμουνιστικές και σοσιαλιστικές απόψεις και καταπιάνονταν με όσους η άρχουσα τάξη άφηνε στη τύχη τους;

Επίσης μεγάλη εντύπωση μου είχε κάνει η εμφάνισή τους στη σκηνή, ειδικά το βάψιμο που κάνουν ως μπάντα, ο Martyn Jacques ως κλόουν και οι Adrian Stout και Adrian Huge με πιο χαλαρό «περίεργο βάψιμο», ενώ τα πρώτα 10 χρόνια βγαίναν στην σκηνή χωρίς make up. O Martyn Jacques λέει πως το βάψιμο ο ίδιος το υιοθέτησε επειδή δεν μπορούσε να κρατήσει τα μάτια του ανοιχτά την ώρα που τραγουδούσε. Ακόμη θεωρεί πως το βάψιμο του δίνει μία πιο επιθετική εμφάνιση, κάτι που τον βοηθάει στο να διαχωρίζει τον καλλιτεχνικό εαυτό του πάνω στη σκηνή από τον πραγματικό εαυτό του, εκτός σκηνής. Προσθέτει ακόμη ότι «το βάψιμο λειτουργεί ως μάσκα» και υποθέτω πως αυτό είναι μια αναφορά στις μάσκες που χρησιμοποιούσαν στο αρχαιοελληνικό θέατρο.

Αυτή την περίοδο δίνουν 2 διαφορετικές παραστάσεις. Την παράσταση «Lulu-Mία μπαλάντα φόνου» και την παράσταση «Η Μπαλάντα του Γέρου Ναυτικού». Τις δύο αυτές παραστάσεις έχει σκηνοθετήσει ο Mark Holthusen, που κατά τον Martyn Jacques είναι 2 εκπληκτικές παραστάσεις, χάρη στα οπτικά εφέ που έχει προσθέσει ο σκηνοθέτης. Αποτέλεσμα των εμφανίσεων τους είναι «να έχουν γίνει δέκτες διθυραμβικών κριτικών, κάτι που είναι πολύ δύσκολο για μία τόσο αμφιλεγόμενη μπάντα» καθώς και ότι το κοινό ανά τον κόσμο μένει καθηλωμένο κατά την διάρκεια των show. Mάλιστα «Η Μπαλάντα του Γέρου Ναυτικού» θα ανέβει στην Ελλάδα στις αρχές της επόμενης χρονιάς.

Όσο για την οικονομική κρίση, ο Martyn Jacques θεωρεί πως το πρόβλημα που γέννησε την οικονομικής κρίση είναι «ο καπιταλισμός και η λογική του «ξοδεύω άρα υπάρχω», γιατί για πολύ καιρό οι άνθρωποι έχουν δεχθεί πλύση εγκεφάλου έτσι ώστε να δουλεύουν σκληρά για την οικονομική επιτυχία και να ξοδεύουν τα χρήματά τους στο να ντύνονται το ίδιο,να δείχνουν ίδιοι και να ζουν τη ζωή τους με έναν συγκεκριμένο τρόπο, Και αυτός είναι μάλιστα ο λόγος που οι άνθρωποι δυσκολεύονται να δεχθούν οτιδήποτε και οποιονδήποτε ξεφεύγει από αυτές τις νόρμες. Τώρα όμως αυτές οι  νόρμες έχουν εξαλειφθεί αφού ο καπιταλισμός έχει διαβρώσει το σύνολο του Δυτικού Κόσμου».

Και την οικονομική κρίση την αντιλήφθηκαν και οι ίδιοι ως συγκρότημα όταν κατάλαβαν πως πρέπει να μειώσουν τις τιμές των εισιτηρίων τους, ειδάλλως δεν θα μπορούσαν να κλείσουν συναυλίες ανά τον κόσμο.
Oι Tiger Lillies και ένας από τους ακτιβιστές γιατρούς του Συντάγματος, τον Ιούνιο του 2011, την περίοδο της κινητοποίησης των Αγανακτισμένων.

Κατά την γνώμη του, ο μόνος τρόπος να ξεφύγουμε από αυτή την κρίση είναι να αρχίσουμε ως κοινωνίες να «σκεπτόμαστε ελεύθερα γιατί η ελεύθερη σκέψη μπορεί να βοηθήσει τους ανθρώπους να κάνουν επιλογές που θα είναι καλές για τους ίδιους και όχι για το Σύστημα».

Όταν τον ρώτησα ποιες είναι η άποψή τους για τον γάμο των ομοφυλοφίλων που νομιμοποιήθηκε πρόσφατα στο Ηνωμένο Βασίλειο, η απάντησή του ήταν να την μαντέψω, οπότε η υποθέτω πως το βρήκαν ως μια πολύ θετική εξέλιξη.

Προσέθεσε επίσης πως θέλει να πει ότι «ο Ελληνικός λαός είναι ένας από τους πιο ωραίους λαούς με τους οποίους έχει έρθει σε επαφή γιατί είναι ανεκτικός, έξω καρδιά και δραστήριος. Πως ποτέ δεν ένοιωσε ως «περίεργος» περπατώντας τους δρόμους της Αθήνας, γιατί δεν έχει δέκτης περιπαικτικών ή μνησίκακων βλεμμάτων, σε αντίθεση με χώρες που είναι πιο ανεπτυγμένες από την Ελλάδα».

Δηλώνει ότι γνωρίζει  πως περνάμε ως κοινωνία δύσκολες ώρες αφού έχει φίλους και συνεργάτες από την Ελλάδα, οι οποίοι τον πληροφορούν για όλα τα τεκταινόμενα στη χώρα και πως ακόμη θυμάται «εκατοντάδες πρησμένα μάτια να το κοιτούν όταν η μπάντα έπαιζε στο Σύνταγμα(Ιούνιος του 2011) και δακρυγόνα εσκάγαν παντού εκείνη τη στιγμή» και κλείνει λέγοντας πως «είναι μεγάλος λάτρης των έξυπνων και ευαίσθητων ματιών».

Στο βίντεο με τίτλο «Ομάδα Υγείας-Α!Βοηθειών Πλατείας Συντάγματος» μπορείτε να ακούσετε το τραγούδι Sydagma Square από τους Tiger Lillies, το οποίο γράφτηκε με αφορμή τις τότε κινητοποιήσεις των Αγανακτισμένων και είναι αφιερωμένο στην Ομάδα Υγείας - Α Βοηθειών της Λαικής Συνέλευσης Πλατείας Συντάγματος (Ομάδα υποδομής Νο12).


Επίσης στο παρακάτω βίντεο μπορείτε να ακούσετε το κομμάτι Forget About Us του οποίου η θεματολογία σε επίπεδο στοίχων έχει σχέση με τις κοινωνικές κινητοποιήσεις ενάντια στην εξουσία.



ΥΓ:
Να ευχαριστήσω την Χαρά Χριστοπούλου,που είναι υπεύθυνη Τύπου και Δημόσιων Σχέσεων των Tiger Lillies, χάρη στην οποία πραγματοποιήθηκε η συνέντευξη αυτή.
Να ευχαριστήσω την Μαριλένα Καρά που με βοήθησε στο σχηματισμό των ερωτήσεων.
Nα ευχαριστήσω τον Αργύρη Αργυριάδη για τα στοιχεία(φώτο,ιστορία του τραγουδιού Sydagma Square) που μου έδωσε σχετικά με την παρουσία του συγκροτήματος στις κινητοποιήσεις των Αγανακτισμένων.

Θάνος Αγγελόπουλος

Σάββατο 12 Απριλίου 2014

Κεφάλαιο+Φασισμός=♥


Mε αφορμή το ντοκιμαντέρ του Άρη Χατζηστεφάνου ,Φασισμός Α.Ε, έκατσα και έψαξα ποιες άλλες εταιρείες βοήθησαν τον Χίτλερ στην άνοδο του στην εξουσία καθώς και στην προετοιμασία του ναζιστικού στρατού για τον Β'ΠΠ και βρήκα 6 ακόμη ενδιαφέρουσες περιπτώσεις

Πέραν λοιπόν του  Hugo Boss που σχεδίασε τις στολές των SS (καθώς και τα γνωστά καφέ πουκάμισα της Ταγμάτων Εφόδου και της νεολαίας του Χίτλερ), του Porsche που έφταιξε το Volkswagen Beetle κατ 'εντολή του Χίτλερ και με εργατικά χέρια από τα στρατόπεδα συγκέντρωσης και της IBM από την οποία έχουν σχεδιαστεί οι διάτρητες κάρτες που χρησιμοποιήθηκαν για να κατηγοριοποιήσουν κατά φυλή και τάξη του αιχμαλώτους στα στρατόπεδα συγκέντρωσης υπάρχουν πολλές ακόμη μεγάλες εταιρείες, γερμανικές ή μη, που βοήθησαν τους ναζί.


Chase Bank


H σύμπραξη της Chase Bank ( σήμερα JP Morgan Chase ) , με τους ναζί δεν είναι τόσο περίεργη .αν σκεφτούμε ότι ένας από τους κύριους μετόχους της, ο JD Rockefeller , είχε χρηματοδοτήσει άμεσα ναζιστικά πειράματα ευγονικής πριν από τον πόλεμο . Μεταξύ 1936 και 1941 ,η Chase και άλλες τράπεζες των ΗΠΑ βοήθησαν τους ναζί να τραβήξουν πάνω από 20 εκατομμύρια δολάρια, με δίκτυο προμήθειας πάνω από 1,2 εκατομμύρια δολάρια- εκ των οποίων η Chase τσέπωσε 500.000 δολάρια. Τα χρήματα αυτά ήταν πολλά χρήματα εκείνη την εποχή.

Το γεγονός ότι οι γερμανικά μάρκα που χρησιμοποιήθηκαν για τη χρηματοδότηση των σχεδίων των ναζί προήλθε από τους Εβραίους που είχαν εγκαταλείψει τη ναζιστική Γερμανία δεν φαίνεται να ενόχλησε τη Chase - στην πραγματικότητα αύξησαν τις δραστηριότητές τους μετά την Νύχτα των Κρυστάλλων .Η Chase πάγωσε επίσης τους λογαριασμούς των Γαλλοεβραίων στην κατεχόμενη Γαλλία και τα έδωσαν με τη μία στους ναζί, πριν καν οι ναζί το ζητήσουν από την τράπεζα να τους κάνει αυτή τη χάρη .



Ford


Ίδιος ο Henry Ford ήταν ένας περιβόητος αντισημίτης , δημοσιεύοντας μια συλλογή από άρθρα υπό τον τίτλο «Ο Διεθνής Εβραίος : Πρώτο Πρόβλημα στον Κόσμο» .Ο Ford επίσης είχε δική του εφημερίδα, την οποία χρησιμοποιούσε ως ένα όργανο προπαγάνδας , κατηγορώντας τους Εβραίους για τον Πρώτο Παγκόσμιο Πόλεμο , ενώ το 1938 τιμήθηκε με το Μεγαλόσταυρο του Γερμανικού Αετού , το υψηλότερο μετάλλιο στη ναζιστική Γερμανία που απονέμεται σε αλλοδαπούς πολίτες .
Η Ford κατασκεύασε το ένα τρίτο των στρατιωτικοποιημένων φορτηγών που χρησιμοποιούνταν από τον γερμανικό στρατό κατά τη διάρκεια του πολέμου , με ένα μεγάλο μέρος της εργασίας γίνεται από φυλακισμένους στα στρατόπεδα συγκέντρωσης.


Random House



Μπορεί να μην έχετε ακούσει για την Bertelsmann AG , αλλά θα έχετε ακούσει για τα βιβλία που έχουν εκδοθεί από πολλές θυγατρικές της , συμπεριλαμβανομένης της Random House , της Bantam Books και της Doubleday . Κατά τη διάρκεια της ναζιστικής κυριαρχίας , η Bertelsmann δημοσίευε τη ναζιστική προπαγάνδα και η ναζιστική βιβλιογραφία , όπως το «Αποστείρωση και Ευθανασία : . Συμβολή στην Εφαρμοσμένη Χριστιανική Ηθική » . Είχαν ακόμη δημοσιευθεί έργα του Will Vesper , ο οποίος ήταν πίσω το κάψιμο βιβλίων το 1933.


Kodak

Όταν σκέφτεστε Kodak , σκέφτεστε μία ευτυχισμένη οικογένεια σε φωτογραφίες και αναμνήσεις που αποτυπώνονται στο φιλμ , αλλά αυτό που πρέπει πραγματικά να εξετάσουμε είναι η καταναγκαστική εργασία φυλακισμένων στα στρατόπεδα εξόντωσης που το γερμανικό υποκατάστημα της επιχείρησης χρησιμοποιούσε κατά τη διάρκεια του Β 'Παγκοσμίου Πολέμου . Επίσης θυγατρικές της Kodak σε ουδέτερες ευρωπαϊκές χώρες έκαναν βιαστικές μπίζνες με τους ναζί , παρέχοντάς τους τόσο μια αγορά για τα προϊόντα τους και το πολύτιμη ξένο νόμισμα που χρειαζόταν η ναζιστική οικονομία. Η πορτογαλική θυγατρική πχ έστελνε ακόμη και τα κέρδη της στο τράπεζα της Χάγης , η οποία ήταν υπό ναζιστική κατοχή εκείνη τη χρονική στιγμή . Επιπλέον , η εν λόγω εταιρεία έφτιαχνε σκανδάλες, πυροκροτητές και άλλα στρατιωτικά αγαθά για τους ναζί.


Coca-Cola


Η Fanta με γεύση πορτοκάλι είχε αρχικά σχεδιαστεί ειδικά για τους Ναζί . Αυτό έγινε όταν η γερμανική θυγατρική τη Coca-Cola δεν μπορούσε να προμηθευτεί τα συστατικά για το γνωστό αναψυκτικό και έτσι ο διαχειριστής της γερμανικής θυγατρικής της Coca-Cola , Max Keith , ήρθε με ένα νέο ποτό που θα μπορούσε να γίνει με βάση τα διαθέσιμα υλικά .


Το 1941 , έκανε το ντεμπούτο η Fanta στη ναζιστική αγορά. Ο Max Keith δεν ήταν ο ίδιος ο ναζί , αλλά οι προσπάθειές του να διατηρήσει τη λειτουργία της Coca-Cola ζωντανή μέσα του πολέμου σήμαινε ότι η Coca-Cola εισέπραττε κάποια κέρδη από τη ναζιστική αγορά και που μπορούσε να επιστρέψει στην ευρωπαϊκή αγορά πολύ πολύ εύκολα.


Allianz

Η Allianz είναι η δωδέκατη μεγαλύτερη εταιρεία χρηματοοικονομικών υπηρεσιών στον κόσμο . Ιδρύθηκε στη Γερμανία το 1890 , δεν είναι καμία έκπληξη ότι ήταν η μεγαλύτερη ασφαλιστική εταιρεία στη Γερμανία , όταν οι Ναζί ήρθαν στην εξουσία . Ως εκ τούτου , έγιναν τσιράκια των ναζί γρήγορα και συμμετείχαν σε μεγάλο βαθμό στο ναζιστικό καθεστώς .Ο CEO τους , Kurt Schmitt , ήταν , επίσης, ο υπουργός Οικονομικών του Χίτλερ , και η εταιρεία ασφάλιζε τις εγκαταστάσεις και το προσωπικό στο Άουσβιτς. Ο Γενικός Διευθυντής τους ήταν επικεφαλής σχεδιασμού της καταβολής των αποζημιώσεων που δόθηκαν στο ναζιστικό κράτος μετά τη Νύχτα Κρυστάλλων, αντί τα χρήματα αυτά να πάνε στους δικαιούχους τους, που ήταν οι Εβραίοι που υπέστησαν το πογκρόμ.